De EED-audit heeft een slechte naam als kostenpost: verplicht, elke vier jaar, rapport naar RVO. Toch zien we bij ondernemers die hem serieus laten uitvoeren dat de audit zichzelf terugverdient, omdat hij precies datgene oplevert wat een facility manager zelden heeft: een compleet overzicht van alle energiestromen met per maatregel de investering en de terugverdientijd. Dit artikel gaat over de kosten van de audit zelf, de drempels die vanaf de herziene richtlijn gelden en de rekensom aan de opbrengstkant. Wat de auditplicht inhoudt staat op EED-auditplicht; het stappenplan in EED-auditplicht 2026: stappenplan.
Wie is auditplichtig: de drempels
| Huidige regeling (tot de nieuwe wet ingaat) | Herziene EED (Nederlandse wetgeving verwacht eind 2026) | |
|---|---|---|
| Criterium | Grote onderneming: 250 of meer werknemers, óf omzet boven €50 miljoen én balanstotaal boven €43 miljoen | Alleen energiegebruik: gemiddeld over de laatste 3 jaar, alle energiedragers samen |
| Auditplicht | Alle grote ondernemingen | Vanaf 10 TJ per jaar (circa 2,8 miljoen kWh, of 315.000 m³ gas, of een mix) |
| Energiebeheersysteem verplicht (ISO 50001 of gelijkwaardig) | Niet verplicht, wel vrijstellingsgrond | Vanaf 85 TJ per jaar; bewijs indienen uiterlijk 11 oktober 2027 |
| Frequentie | Elke 4 jaar | Elke 4 jaar; nieuwe plichtigen binnen 1 jaar na ingang van de wet |
| Extra | Rapport indienen bij RVO | Rapport plus actieplan; jaarlijkse voortgangsrapportage in het bestuursverslag |
Bron: RVO, herziene EED-auditplicht (gecontroleerd op 21 september 2026; RVO vermeldt dat alle informatie onder voorbehoud van de definitieve regelgeving is). Het energiegebruik telt over alle vestigingen en verbonden ondernemingen, inclusief zakelijk vervoer in eigen beheer. Voor het omrekenen naar TJ biedt RVO een rekentool; 1 TJ is 277.778 kWh of circa 31.600 m³ aardgas.
Praktisch betekent de herziening dat middelgrote bedrijven met een hoog energiegebruik (koelhuizen, bakkerijen, datacenters, zwembaden, productiebedrijven met 30 tot 100 medewerkers) onder de plicht komen, terwijl grote kantoororganisaties met een laag verbruik eruit vallen. Wie nu net onder 10 TJ zit, doet er goed aan het driejaarsgemiddelde te berekenen voordat de wet ingaat.
Wat een EED-audit kost
| Type onderneming | Kenmerken | Indicatie auditkosten (excl. btw) |
|---|---|---|
| Eén vestiging, kantoor of winkel, 10 tot 20 TJ | Gebouwgebonden verbruik, slimme meters, weinig proces | €3.500 tot €6.000 |
| Eén tot drie vestigingen met proces (bakkerij, garage, koeling), 15 tot 40 TJ | Meetdata deels aanwezig, vervoer meenemen | €6.000 tot €12.000 |
| Vijf tot vijftien vestigingen (retail, zorg, horeca), 20 tot 60 TJ | Steekproefaanpak vergelijkbare vestigingen mogelijk | €10.000 tot €18.000 |
| Industrieel concern of meerdere productielocaties, 60 tot 85+ TJ | Procesanalyse, submetering, eventueel voorbereiding ISO 50001 | €15.000 tot €25.000 en meer |
Waar de prijs van afhangt: het aantal en de spreiding van vestigingen (reistijd en bezoeken), de beschikbaarheid van meetdata (submeters en energiemanagementsoftware verkorten de audit aanzienlijk), de complexiteit van processen, of zakelijk vervoer in eigen beheer meetelt, en of u de audit combineert met een energielabel of een maatwerkadvies. Voor vastgoedbeheerders met veel vergelijkbare panden accepteert RVO een steekproefaanpak, wat de kosten per vestiging fors verlaagt.
Vraag bij offertes naar: de kwalificaties van de auditor (ervaring met EED-rapportages bij RVO), een vaste prijs met een duidelijke afbakening van vestigingen en processen, de rapportage volgens de RVO-eisen inclusief de lijst kosteneffectieve maatregelen en het actieplan, en wie de indiening in het eLoket verzorgt.
Alternatief: ISO 50001 in plaats van een audit
Boven 85 TJ is een energiebeheersysteem verplicht; daaronder is het een keuze. Een ISO 50001-certificering kost €15.000 tot €40.000 aan implementatie plus €5.000 tot €10.000 per jaar aan audits en onderhoud, maar geeft vrijstelling van de vierjaarlijkse EED-audit en van het actieplan in het bestuursverslag. Voor ondernemingen met een energierekening boven €500.000 per jaar verdient het systeem zich in de regel terug via structureel 5 tot 10 procent besparing. Ook een energieprestatiecontract (EPC) of een door het ministerie erkend keurmerk geeft vrijstelling; het bewijs en de maatregelenlijst gaan dan naar RVO.
Wat de audit oplevert: rekenvoorbeeld
Een groothandel met twee vestigingen, 18 TJ energiegebruik (3,2 miljoen kWh en 200.000 m³ gas), energiekosten circa €950.000 per jaar. Auditkosten €7.500. De audit levert deze kosteneffectieve maatregelen op:
| Maatregel | Investering | Besparing per jaar | Terugverdientijd |
|---|---|---|---|
| Regeltechniek gebouwbeheer optimaliseren (klimaat, verlichting, tijden) | €12.000 | €28.000 | 0,4 jaar |
| Ledverlichting magazijn met daglicht- en aanwezigheidsdetectie | €65.000 | €31.000 | 2,1 jaar |
| Perslucht: lekkages dichten, drukverlaging, frequentieregeling | €18.000 | €14.000 | 1,3 jaar |
| Koeling: condensordruk verlagen, deuren en strokengordijnen | €9.000 | €11.000 | 0,8 jaar |
| Zonnepanelen op het dak van vestiging 1 (400 kWp) | €280.000 | €62.000 | 4,5 jaar |
| Totaal maatregelen tot 5 jaar TVT | €384.000 | €146.000 | 2,6 jaar |
De eerste vier maatregelen alleen al besparen €84.000 per jaar voor €104.000 investering: de audit van €7.500 is binnen vijf weken terugverdiend. Bovendien vallen meerdere maatregelen onder de EIA (energie-investeringsaftrek), waarmee 40 procent van de investering extra van de fiscale winst aftrekbaar is; zie EIA-aftrek 2026: checklist. En omdat maatregelen met een terugverdientijd van vijf jaar of minder onder de energiebesparingsplicht al verplicht zijn voor bedrijven boven 50.000 kWh of 25.000 m³, is het actieplan uit de audit tegelijk uw bewijs van naleving.
Kosten beperken: vijf tips
- Zorg voor meetdata. Slimme meters, jaaroverzichten per vestiging en een uitdraai van het gebouwbeheersysteem verkorten de audit met dagen.
- Gebruik de steekproefaanpak bij veel vergelijkbare vestigingen; RVO staat dit toe voor vastgoedbeheerders en ketens.
- Combineer met het energielabel C-onderzoek voor kantoren of met een maatwerkadvies; één adviseur, één bezoek. Zie energielabel C: de eindspurt.
- Neem vervoer op concernniveau mee in plaats van per vestiging; dat mag onder de herziene EED.
- Plan de audit vóór grote investeringen in verlichting, klimaat of daken, zodat de maatregelen in de investeringsplanning landen en de EIA op tijd wordt aangemeld.
Veelgestelde vragen
Wat kost een EED-energie-audit?
€3.500 tot €8.000 voor een onderneming met één of twee vestigingen zonder zware processen, €10.000 tot €18.000 bij meerdere vestigingen en €15.000 tot €25.000 of meer voor industriële concerns. De prijs hangt af van het aantal vestigingen, de beschikbare meetdata, de complexiteit van processen en of vervoer meetelt.
Vanaf welk energiegebruik ben ik EED-auditplichtig?
Onder de herziene EED, die naar verwachting eind 2026 in Nederlandse wetgeving geldt, vanaf een gemiddeld energiegebruik van 10 TJ per jaar over de laatste drie jaar, alle energiedragers en vestigingen samen. Vanaf 85 TJ is een energiebeheersysteem verplicht. Tot de nieuwe wet ingaat, geldt het criterium van de grote onderneming (250 werknemers of €50 miljoen omzet plus €43 miljoen balanstotaal).
Hoe vaak moet een EED-audit worden uitgevoerd?
Elke vier jaar. Ondernemingen die nu al auditplichtig zijn, dienen binnen vier jaar na de vorige audit een nieuw rapport in; wordt dat na ingang van de herziene regels, dan moet het rapport aan de nieuwe eisen voldoen, inclusief actieplan. Nieuwe plichtigen krijgen één jaar na ingang van de wet.
Kan ik de EED-audit vermijden met ISO 50001?
Ja. Een gecertificeerd energiebeheersysteem (ISO 50001), een energieprestatiecontract dat aan bijlage XV van de richtlijn voldoet of een door het ministerie erkend keurmerk geeft vrijstelling van de audit. U dient dan het bewijs en een lijst kosteneffectieve maatregelen in bij RVO. Boven 85 TJ is het energiebeheersysteem verplicht.
Levert een EED-audit geld op?
In de praktijk wel. De audit levert een lijst maatregelen met terugverdientijd op; de maatregelen onder vijf jaar besparen bij een onderneming met €1 miljoen energiekosten doorgaans 5 tot 15 procent per jaar, veel meer dan de auditkosten. Veel maatregelen komen bovendien in aanmerking voor EIA-aftrek.
Artikel gepubliceerd 21 september 2026. Prijzen en bedragen zijn indicaties op basis van de genoemde bronnen; controleer uw eigen situatie.
