Waarom de EED verandert
De Europese richtlijn energie-efficiëntie (EED) verplicht grote energiegebruikers om periodiek te laten onderzoeken waar zij energie kunnen besparen. De herziene richtlijn (2023/1791) is op 11 oktober 2023 in werking getreden en vervangt het criterium bedrijfsgrootte door het criterium energiegebruik. De logica: een klein bedrijf met een energie-intensief proces heeft meer besparingspotentieel dan een groot advieskantoor met 300 medewerkers. Nederland moet de richtlijn omzetten in eigen wetgeving; RVO verwacht dat die gewijzigde regels vanaf eind 2026 gelden.
Oud versus nieuw in één tabel
| Huidige EED-auditplicht | Herziene EED-auditplicht | |
|---|---|---|
| Criterium | Grote onderneming: 250 fte of meer, óf meer dan € 50 mln omzet én meer dan € 43 mln balanstotaal (inclusief partner- en verbonden ondernemingen) | Energiegebruik van 10 TJ of meer per jaar; omzet en aantal werknemers tellen niet meer mee |
| Verplichting | Energie-audit elke 4 jaar, rapport indienen bij RVO | Energie-audit elke 4 jaar, rapport indienen, plus actieplan met jaarlijkse voortgangsrapportage |
| Extra bij groot verbruik | Geen | Vanaf 85 TJ per jaar: gecertificeerd energiemanagementsysteem (ISO 50001 of erkend alternatief) met lijst van kosteneffectieve maatregelen |
| Eerste deadline | Lopende 4-jaarscyclus | Nieuwe plichtigen: binnen 1 jaar na ingang van de Nederlandse regelgeving; energiemanagementsysteem uiterlijk 11 oktober 2027 |
| Handhaving | RVO kan bij niet-naleving een last onder dwangsom opleggen | |
Hoeveel is 10 terajoule?
Eén kilowattuur is 3,6 megajoule, dus 1 TJ komt overeen met circa 277.800 kWh. De drempel van 10 TJ ligt daarmee op ongeveer 2,78 miljoen kWh elektriciteit per jaar. In aardgas gerekend (bovenwaarde circa 35,2 MJ per m³) is 10 TJ ruwweg 285.000 m³. In de praktijk telt u alle energiedragers op: elektriciteit, gas, warmte, diesel voor eigen wagenpark en brandstoffen voor processen. RVO biedt hiervoor een rekenhulp. Bedrijven met een energie-intensieve productie, koeling of een groot wagenpark komen sneller boven de drempel uit dan zij denken; kantoororganisaties met veel medewerkers vallen er juist vaak onder.
Tijdlijn
- 11 oktober 2023: herziene EED (2023/1791) in werking.
- 2026: bedrijven die nu al auditplichtig zijn, blijven in hun 4-jaarscyclus rapporteren via het eLoket van RVO (eHerkenning niveau 2+ of hoger).
- Eind 2026 (verwacht): gewijzigde Nederlandse wetgeving gaat in. Vanaf dan bepaalt het energiegebruik of u auditplichtig bent.
- Binnen 1 jaar na ingang: nieuwe plichtigen (10 TJ of meer) dienen hun eerste audit in.
- 11 oktober 2027: ondernemingen boven 85 TJ tonen aan dat een gecertificeerd energiemanagementsysteem is ingevoerd.
Stappenplan: zeven stappen naar een audit die iets oplevert
- Bepaal uw energiegebruik in TJ. Tel alle dragers over het laatste volledige kalenderjaar op, inclusief nevenvestigingen en wagenpark. Zit u onder 10 TJ, dan raakt de herziene EED u niet; controleer wel de energiebesparingsplicht.
- Stel de organisatiegrens vast. Onder de huidige regels tellen partner- en verbonden ondernemingen mee voor de 250 fte. Onder de nieuwe regels gaat het om het gebruik van de onderneming; leg vast welke vestigingen en activiteiten u meerekent.
- Kies de route. Een losse EED-audit volstaat tussen 10 en 85 TJ. Boven 85 TJ is ISO 50001 (of een erkend alternatief) verplicht; wie daar toch naartoe moet, kan de audit beter meteen in het managementsysteem inbedden.
- Verzamel de data voordat de auditor komt. Kwartierwaarden per aansluiting, gebouwgegevens, installatielijsten, energielabels en productiecijfers. Een gebouwbeheersysteem of slimme meting bespaart hier veel uren; zie gebouwautomatisering en slimme meters.
- Laat de audit uitvoeren volgens EN 16247 door een deskundige die de rapportage-eisen van RVO kent. Vraag expliciet om een maatregelenlijst met investering, besparing en terugverdientijd per maatregel.
- Dien in en plan het actieplan. Upload het rapport via het eLoket. Zet de maatregelen met een terugverdientijd van vijf jaar of minder direct op de investeringsagenda; die zijn onder de energiebesparingsplicht toch al verplicht.
- Koppel de audit aan geld. Veel maatregelen uit een EED-audit staan op de Energielijst en komen in aanmerking voor 40% EIA. Combineer de audit daarom met uw fiscale investeringsplanning.
Wat kost het en wat levert het op?
De kosten van een EED-audit hangen af van het aantal locaties, de complexiteit van de installaties en de kwaliteit van uw data. Reken voor een organisatie met enkele vestigingen op enkele duizenden tot enkele tienduizenden euro's, exclusief de invoering van een managementsysteem. De opbrengst zit niet in het rapport maar in de uitvoering: een audit die alleen in de la verdwijnt, is puur een compliancekostenpost. Wie de maatregelen met korte terugverdientijd wel uitvoert, verdient de audit doorgaans binnen het eerste jaar terug. Op onze pagina EED-audit verplichting staan bandbreedtes per bedrijfsgrootte, en met de EED-check toetst u in een halve minuut of de huidige criteria op u van toepassing zijn.
Veelgestelde vragen
Voor wie geldt de EED-auditplicht in 2026?
Tot de gewijzigde Nederlandse wetgeving ingaat (RVO verwacht eind 2026) gelden de huidige criteria: een grote onderneming met 250 fte of meer, of met meer dan 50 miljoen euro omzet en meer dan 43 miljoen euro balanstotaal. Daarna telt alleen het energiegebruik: vanaf 10 terajoule per jaar bent u auditplichtig.
Wat moet een bedrijf boven 85 TJ extra doen?
Naast de energie-audit moet het een gecertificeerd energiemanagementsysteem invoeren, bijvoorbeeld ISO 50001 of een erkend alternatief, en een lijst met kosteneffectieve maatregelen opleveren. Het bewijs daarvan moet uiterlijk 11 oktober 2027 geleverd zijn.
Wat gebeurt er als ik de EED-audit niet op tijd indien?
RVO houdt toezicht en kan een last onder dwangsom opleggen als u niet op tijd aan de verplichting voldoet. Het rapport dient u in via het eLoket van RVO met eHerkenning niveau 2+ of hoger; een adviseur kunt u daarvoor machtigen.
Bronnen
- RVO: Herziene EED-auditplicht (10 TJ, 85 TJ, deadlines)
- RVO: Herziene EED-richtlijn
- RVO: Energie-audit EED, huidige criteria en indienen via eLoket
- Richtlijn (EU) 2023/1791 betreffende energie-efficiëntie
- RVO: Energiebesparingsplicht en informatieplicht
Peildatum: 3 september 2026. Percentages, budgetten en deadlines komen uit de genoemde bronnen en kunnen tussentijds wijzigen; controleer de actuele stand op rvo.nl vóór u een verplichting aangaat. ParaatBusiness geeft geen fiscaal of juridisch advies.
